Kunnen honden epilepsie krijgen?
Alles lijkt in orde en plots valt je viervoeter op de grond en trekt met het hele lichaam. Zo’n situatie veroorzaakt terecht angst en bezorgdheid. Was dat een epileptische aanval? Bestaat er epilepsie bij honden? Onze Pets Deli dierenarts Rebecca legt je alles uit wat je moet weten over epilepsie bij honden.
Wat is epilepsie?
Epilepsie is een van de meest voorkomende neurologische aandoeningen bij kleine huisdieren. Volgens studies is tussen de 0,6% en 2,6% van de honden die bij een dierenkliniek worden aangeboden, getroffen.
Epileptische aanvallen zijn het gevolg van een plotselinge, overmatige activiteit van de zenuwcellen in de grote hersenen, wat vervolgens tot stuipen leidt. Maar niet elke epileptische aanval is gelijk te stellen aan epilepsie, daarom is het belangrijk om hier onderscheid te maken.
Van epilepsie spreekt men als er twee of meer epileptische aanvallen zonder een duidelijke aanleiding en met een tijdsinterval van minstens 24 uur optreden.
Hoe herken je een epileptische aanval?
Bij een klassieke epileptische aanval verliezen viervoeters het bewustzijn, ze vallen op de zij en trekken met het hele lichaam. Zwembewegingen en strekkrampen zijn typisch bij een aanval. Vaak verliezen honden ook ontlasting en urine of kwijlen meer dan normaal. De stuipen duren vaak maar een paar seconden, soms ook langer en stoppen meestal vanzelf weer.
Gevaarlijkere aanvallen
Een enkele aanval is meestal niet levensbedreigend, maar het wordt bijzonder gevaarlijk als een stuip langer dan 10 minuten duurt of als de aanvallen zo snel achter elkaar komen, dat de hond tussendoor niet meer bij bewustzijn komt. Dit wordt ook wel status epilepticus genoemd, wat een levensbedreigende situatie is. Voor de baasjes zijn het minuten van schrik als hun lieveling plotseling met het hele lichaam trekt. Ook als de aanval maar enkele seconden duurt, moet je zeker snel dierenartsadvies inwinnen.
Kleinere of focale aanvallen
Er zijn echter niet alleen klassieke epileptische aanvallen waarbij het hele lichaam trekt, maar ook focale aanvallen, waarbij slechts een bepaald deel van de grote hersenen is aangedaan. De viervoeters zijn hierbij meestal bij bewustzijn. Vaak treden er focale spiertrekkingen op in het gezicht of aan de ledematen, of uiten zich door schokkende hoofdbewegingen. Overmatig kwijlen of kauwbewegingen zonder iets in de bek kunnen ook een teken zijn van een kleine epileptische aanval. Dit soort aanvallen zijn vaak moeilijker te herkennen. Een focale aanval kan ook overgaan in een gegeneraliseerde aanval.
Eerste signalen
Je dierenarts zal je waarschijnlijk vragen of je hond zich voor de aanval anders heeft gedragen dan normaal. Vaak laten viervoeters namelijk voor een aanval bepaald veranderd gedrag zien. Ze zijn vaak onrustig, likken aan de lippen, kwijlen meer, trekken zich terug of zoeken juist meer toenadering tot mensen.
Na een aanval zijn de meeste honden uitgeput en nog wat suf. Ook uren na de aanval kunnen er nog neurologische uitvalverschijnselen optreden, zoals desoriëntatie, een wankele gang of doelloos rondlopen.
Welke oorzaken zijn er?
Er zijn verschillende oorzaken voor epilepsie bij viervoeters en er wordt grofweg onderscheid gemaakt tussen reactieve aanvallen en 'echte' epilepsie.
Oorzaken van reactieve aanvallen
Bij deze aanvallen reageert een gezond brein op stofwisselingsstoornissen in het lichaam en worden ze dus niet als epilepsie beschouwd.
Deze stoornissen in de stofwisseling kunnen worden veroorzaakt door uitwendige invloeden of door lichaamseigen veranderingen in de stofwisseling.
Uitwendige invloeden zijn klassiek vergiftigingen. Er zijn veel giftige stoffen die neurologische symptomen kunnen veroorzaken. Dat hoeven niet altijd duidelijk giftige dingen te zijn, zoals bijvoorbeeld →giflokazen. Ook dingen die voor ons een groot genot zijn, zoals chocolade, kunnen bij honden tot →vergiftigingsverschijnselen leiden.
Tot de lichaamseigen veranderingen behoren bijvoorbeeld →leverziekten of ernstige nierziekten. Ook een sterke hypoglykemie of verstoringen in de elektrolytenbalans kunnen tot reactieve epileptische aanvallen leiden.
Oorzaken van epilepsie
Hier wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en idiopathische epilepsie. Bij de structurele epilepsie veroorzaken ziekten van het zenuwstelsel de aanvallen. Dat kunnen bijvoorbeeld een hersentumor, een schedeltrauma, hersenbloedingen of ontstekingen van de hersenen of hersenvliezen zijn.
De idiopathische epilepsie is de meest voorkomende vorm van epilepsie en betekent dat er geen oorzaak gevonden kan worden. De eerste aanval treedt hier meestal tussen het eerste en vijfde levensjaar op en de genetica speelt een grote rol. Bij sommige rassen is een genetische aanleg aangetoond of wordt vermoed. Hieronder vallen onder andere de Rhodesian Ridgeback, Border Collie, Belgische herder en Labrador Retriever.
Hoe kan een betrouwbare diagnose worden gesteld?
Zoals je al hebt geleerd, zijn er verschillende oorzaken voor epileptische aanvallen en epilepsie en vaak wordt er geen oorzaak gevonden. De diagnose stellen is daarom een beetje als een puzzel.
De diagnose bestaat uit de anamnese (leeftijd, ras, enz.), een klinisch en een specifiek neurologisch onderzoek. Afhankelijk van de resultaten van deze onderzoeken zal je dierenarts waarschijnlijk verder onderzoek adviseren. Daaronder vallen een bloedonderzoek en in veel gevallen beeldvormende technieken zoals MRI of CT, waarmee structurele hersenveranderingen in beeld kunnen worden gebracht. Ook kan het hersenvocht worden onderzocht op ontstekingen en ziekteverwekkers.
Afhankelijk van de uitkomst van al deze onderzoeken wordt er een diagnose voor je hond gesteld. Het kan frustrerend zijn als er geen oorzaak wordt gevonden en je hond dan de diagnose idiopathische epilepsie krijgt. Tegelijkertijd betekent dit ook dat er geen structurele veranderingen in de hersenen van je viervoeter zijn, wat ook positief is.
Hoe kan epilepsie behandeld worden?
Als bij je hond epilepsie wordt vastgesteld, is dat natuurlijk eerst een grote schok. Als het om een idiopathische epilepsie gaat, is in de meeste gevallen een levenslange therapie met zogenaamde anti-epileptica nodig, die je je hond als tablet geeft. Onze lekkere →patés met gevogelte- of leversmaak zijn hierbij ideaal om tabletten in te verstoppen.
Er zijn inmiddels verschillende medicijnen die goed werken, zoals bijvoorbeeld phenobarbital of levetiracetam. Je dierenarts zal voor jouw hond de juiste behandeling kiezen. Vaak duurt het even voordat het juiste medicijnniveau is bereikt en moet je rekening houden met meerdere vervolg- en bloedonderzoeken.
Ook bij een goed ingestelde behandeling wordt maar bij ongeveer ⅓ van de honden volledige aanvalsvrijheid bereikt en ongeveer ⅓ van de getroffen honden reageert slecht op anti-epileptica.
Kunnen honden met epilepsie goed leven?
Een viervoeter met epilepsie is zeker een grote uitdaging, maar als de honden goed zijn ingesteld op medicatie kunnen ze toch een normale levensverwachting hebben. Je hond zal misschien niet volledig aanvalsvrij zijn, maar je kunt met medicatie het aantal aanvallen verminderen en de levenskwaliteit van je hond en ook van jezelf verbeteren. Het is erg handig als je een aanvaldagboek bijhoudt en precies noteert wanneer en hoe vaak aanvallen optreden en hoe lang ze duren. Dit kan je dierenarts helpen om de therapie en medicatie aan te passen.
Als bij je hond een ziekte als oorzaak voor de epilepsie is vastgesteld, is ook de behandeling van de onderliggende aandoening belangrijk. Ontstekingen kunnen bijvoorbeeld met antibiotica worden behandeld. Bij tumoren is in sommige gevallen een operatie, chemo- of bestralingstherapie mogelijk.
Kan ik epilepsie voorkomen?
Zoals je al hebt geleerd, is bij sommige rassen een genetische aanleg vastgesteld of wordt vermoed. Als je hond uit een fokkerij komt, moet je dus zeker letten op de betrouwbaarheid van de fokker en goed informeren naar mogelijke ziektes bij de ouderdieren en hun voorouders. Epilepsie kan echter ook bij alle andere rassen en kruisingen voorkomen. Het vermijden van rassen met genetische aanleg geeft dus geen garantie, dat je hond niet aan epilepsie kan lijden. Er zijn geen specifieke preventieve maatregelen.
Epilepsie is een uitdagende aandoening voor jou en je viervoeter. Ook als het niet lukt om je hond helemaal aanvalsvrij te krijgen, is doorzettingsvermogen belangrijk. Geniet van de tijd met je viervoeter en wees blij met elke aanvalsvrije dag.
